Wanneer plant je bloembollen? Een kalender per soort

Wie in maart krokussen en narcissen wil zien bloeien, heeft in de herfst al iets te doen. De meeste voorjaarsbloeiende bloembollen plant je namelijk tussen september en december. Toch heeft elke soort zijn voorkeur: narcissen mogen vroeg de grond in, terwijl tulpen beter wat later kunnen worden geplant. Met deze bloembollen plantkalender kies je een geschikt moment én houd je rekening met het Nederlandse herfstweer.

Wanneer bloembollen planten in Nederland?

Voorjaarsbollen planten doe je in het najaar, zodat ze vóór de bloei wortels kunnen vormen en een koudeperiode doormaken. De naam verwijst dus naar het bloeiseizoen, niet naar het plantseizoen.

Onderstaande kalender geeft voorkeursperioden voor droge bollen in de Nederlandse tuin. Het weer, de standplaats en de aanwijzingen op de verpakking bepalen het precieze moment.

Bollensoort	Geschikte plantperiode	Gebruikelijke bloeiperiode	Aandachtspunt
Sneeuwklokjes	September–oktober	Januari–maart	Plant verse bollen snel; ze drogen gemakkelijk uit.
Voorjaarskrokussen	September–november	Februari–april	Plant bij voorkeur vroeg in het najaar.
Narcissen	September–oktober	Februari–mei	Vroeg planten geeft tijd voor een goede beworteling.
Blauwe druifjes	September–november	Maart–mei	Geschikt voor borders en potten.
Hyacinten voor buiten	Oktober–november	Maart–april	Kies een plek waar overtollig water wegloopt.
Tulpen	Oktober–december, bij voorkeur november	Maart–mei	Wacht op afgekoelde, goed bewerkbare grond.
Sieruien, zoals grootbloemige alliums	September–november	Mei–juli	Ook soorten die vroeg in de zomer bloeien, plant je vaak in de herfst.

De bloeitijden verschillen per soort en ras. Een vroege botanische tulp kan weken eerder bloeien dan een late tuintulp. Let bij krokussen bovendien op het etiket: herfstbloeiende krokussen hebben een andere plantperiode dan de voorjaarskrokussen in deze tabel.

Narcissen en sneeuwklokjes: vroeg aan de slag

Narcissen profiteren van planten in september of oktober, wanneer de grond nog voldoende warmte bevat voor wortelgroei. Heb je ze pas in november gekocht? Plant gezonde bollen dan alsnog zodra de bodem geschikt is.

Bij sneeuwklokjes telt vooral versheid. Laat droge bolletjes niet weken in een warme schuur liggen. Een alternatief is sneeuwklokjes kort na de bloei te planten of te delen, met het groene blad er nog aan. Zet ze dan direct terug en laat de wortels niet uitdrogen.

Tulpen: liever wat later

Voor tulpen is november meestal een praktisch plantmoment. De bodem is dan afgekoeld, terwijl je er doorgaans nog goed in kunt werken. Koelere grond helpt bovendien het risico op bepaalde schimmelproblemen te beperken.

December kan ook geschikt zijn, zolang de grond niet bevroren of verzadigd met water is. Bewaar tulpenbollen tijdens het wachten droog, luchtig en uit de zon.

Hoe beïnvloedt de bodemtemperatuur je planning?

Een warme septemberdag zegt weinig over de temperatuur op plantdiepte. De bodem koelt langzamer af dan de lucht en kan na een warme zomer nog behoorlijk warm zijn.

Voor tulpen is een bodemtemperatuur rond 10 °C een bruikbare richtwaarde. Het is geen harde grens voor alle bloembollen. Narcissen en kleine vroegbloeiers hoef je niet tot diep in het najaar te laten wachten op precies dat getal.

Wil je meten, steek dan een bodemthermometer ongeveer op de beoogde plantdiepte in de grond. Kijk naar het verloop over enkele dagen. Eén koude nacht maakt de bodem nog niet overal koel.

Zonder thermometer kun je de kalender aanhouden: plant de vroege soorten eerst en plan tulpen later, zodra het herfstweer duidelijk koeler wordt.

Moeten bloembollen vóór de eerste vorst geplant zijn?

Het is prettig als bollen vóór langdurige vorst kunnen wortelen. Eén lichte vorstnacht betekent echter niet dat het plantseizoen voorbij is.

In de uitleg van het KNMI over vorst gaat vorst aan de grond over de temperatuur op tien centimeter boven de bodem. Dat zegt dus niet rechtstreeks hoe koud het bij de bol onder de grond is.

Controleer daarom de aarde zelf. Kun je met een plantschepje gemakkelijk tot de juiste diepte komen en valt de grond los uiteen? Dan kun je winterharde voorjaarsbollen doorgaans nog planten. Is de bodem hard bevroren, wacht dan tot hij is ontdooid.

Eenmaal goed geplant kunnen tulpen, narcissen en de andere winterharde soorten uit de kalender normale winterkou verdragen.

Natte grond kan een plantdag ongeschikt maken

In een Nederlandse herfst is overtollig water vaak een groter probleem dan een koude nacht. Vooral op zware kleigrond kunnen bollen rotten wanneer ze langdurig in een verzadigde bodem liggen.

Blijven er plassen staan of smeert de aarde als een kleverige massa aan je schep, stel het planten dan uit. Loop ook zo weinig mogelijk over doorweekte borders: daarmee druk je de bodem verder dicht.

Blijft een plek iedere winter nat, kies dan een verhoogd plantvak, een beter doorlatende standplaats of een ruime pot. Een handje grind onder in een afzonderlijk plantgat lost een slechte afwatering van de hele border niet op.

Geldt dezelfde plantkalender voor bloembollen in potten?

Ja, voor winterharde tuinbollen geldt in potten ongeveer dezelfde herfstplanning. Plant ze op tijd, zodat ze kunnen wortelen voordat de potgrond sterk afkoelt.

Een pot vraagt wel extra aandacht:

• Gebruik een pot met open afvoergaten en voldoende ruimte onder de bollen voor wortels.
• Geef na het planten water als de potgrond droog is en houd hem daarna licht vochtig.
• Laat geen water in een onderschotel staan.
• Bescherm de pot bij langdurige of strenge vorst, bijvoorbeeld met isolerend materiaal rondom de buitenkant.

Zet potten met voorjaarsbollen tijdens de winter buiten of op een beschutte, onverwarmde plek. Een warme woonkamer verstoort de koudeperiode die deze bollen nodig hebben.

Amaryllis voor binnen heeft een eigen kalender

De grote amaryllis die rond de feestdagen wordt verkocht, is meestal een Hippeastrum. Deze vorstgevoelige kamerbol behandel je anders dan tulpen of narcissen.

Nieuwe, voor binnenbloei aangeboden bollen plant je doorgaans van oktober tot januari. Vaak verschijnen de bloemen ongeveer zes tot tien weken na het oppotten, afhankelijk van het ras, de voorbereiding van de bol en de kamertemperatuur. Wil je kerstbloei, kies dan een bol waarvan de leverancier die planning aangeeft.

Plant de bol in een pot die iets ruimer is dan de bol zelf. Laat de hals en het bovenste deel boven de potgrond uitsteken. Zet hem licht en warm en geef aanvankelijk spaarzaam water; voorkom dat water onder in de pot blijft staan.

Een amaryllis die je van een vorig jaar hebt overgehouden, volgt zijn eigen groei- en rustcyclus. Daarvoor is alleen een plantdatum onvoldoende om de bloei precies te plannen.

Te laat met voorjaarsbollen planten?

Vind je in december of januari nog een vergeten zak bollen, controleer dan of ze stevig zijn. Verwijder zachte of rottende exemplaren. Plant gezonde bollen bij de eerstvolgende gelegenheid waarop de grond ontdooid en voldoende droog is.

Bij laat planten kan de bloei later of minder uitbundig zijn. Vooral kleine bollen kunnen tijdens het bewaren achteruitgaan. Laat ze daarom niet tot de volgende herfst in de verpakking liggen. Is de border voorlopig ongeschikt, plant ze dan in een pot met goede afwatering en zet die beschut buiten.